ظهور جملهء اشيا به ضد است * ولى حق را نه مانند ونه ندّ است چو نبود ذات حق « 1 » را ضد وهمتا * ندانم تا چگونه دانى أو را اگر خورشيد بر يك حال بودى * شعاع أو به يك منوال بودى ندانستى كسى كين پرتو اوست * نبودى هيچ فرق از مغز تا پوست چو نور حق ندارد نقل وتحويل * نباشد اندر أو تغيير وتبديل تو پندارى جهان خود هست دائم * به ذات خويشتن پيوسته قائم « 2 » [ 4 ] كلمة فيها إشارة إلى الصفات والأسماء ، وأنّها عين الذات باعتبار ، وغيرها « 3 » باعتبار چنان كه كنه ذات حق معلوم نيست ، كنه صفات أو نيز معلوم نيست ؛ لكن « 4 » چون اشعهء صفات بر ماهيت انسان تابيده ، ادراك آن به وجهي « 5 » معتدّ به مىتوان ووجوب وجود - اعني وجود بلا مهيّه كه انسان را نيست - در فهم آن قاصر است وصفات حق عين ذات است به حسب حقيقت وهويّت وغير است به حسب مفهوم وهمچنين صفات با يكديگر . ومرجع اين سخن نفى صفات است از حق با حصول نتايج وثمرات « 6 » آن از ذات تنها . وإليه أشار أمير المؤمنين عليه السلام بقوله : ( كمال توحيده نفي الصفات عنه ) « 7 » . وفي لفظ آخر : ( كمال الإخلاص له نفي الصفات عنه ؛ لشهادة كلّ صفة أنّها غير

--> ( 1 ) - في المصدر : أو . ( 2 ) - گلشن راز ، ص 77 - 78 . ( 3 ) - الف : الذات . ( 4 ) - مر ، الف : ليكن . ( 5 ) - مط : وجه . ( 6 ) - مر : ثمره . ( 7 ) - الكافي ، ج 1 ، ص 140 ، ح 6 .